Wat mag ik met mijn hijscertificaat uitvoeren qua werkzaamheden?
Heb je een hijscertificaat of hijsbewijs behaald? Dan wil je natuurlijk weten welke werkzaamheden je hiermee mag uitvoeren. Mag je bijvoorbeeld zelfstandig lasten aanslaan? Mag je een bovenloopkraan bedienen? En geldt hetzelfde certificaat ook voor een mobiele kraan?
Het antwoord is afhankelijk van welke hijsopleiding je hebt gevolgd, waarvoor je bent opgeleid en met welk hijsmiddel je gaat werken. Een algemeen hijscertificaat geeft dus niet automatisch toestemming om ieder soort hijswerk uit te voeren.
Wat is een hijscertificaat?
Een hijscertificaat is een manier om aan te tonen dat je bent opgeleid in het veilig uitvoeren van bepaalde hijswerkzaamheden. Bij een opleiding Veilig Hijsen leer je bijvoorbeeld hoe je lasten op een veilige manier aanslaat en verplaatst.
Een afzonderlijk hijsbewijs of certificaat is niet voor alle reguliere hijswerkzaamheden letterlijk wettelijk verplicht. Werkgevers moeten er echter wel voor zorgen dat werknemers voldoende zijn geïnstrueerd en veilig met arbeidsmiddelen kunnen werken. Een certificaat kan hierbij dienen als aantoonbaar bewijs van opleiding en bekwaamheid. Ook gelden in bepaalde situaties en voor bepaalde typen kranen aanvullende certificeringseisen.
Het is daarom belangrijk om niet alleen naar de woorden "hijscertificaat" op het certificaat te kijken, maar vooral naar de opleiding en werkzaamheden waarop het certificaat betrekking heeft.
Wat mag je doen met een certificaat Veilig Hijsen?
Heb je een reguliere opleiding Veilig Hijsen gevolgd, gericht op bijvoorbeeld een bovenloopkraan of portaalkraan? Dan leer je doorgaans werkzaamheden zoals het aanslaan en veilig verplaatsen van lasten. Opleidingen voor Veilig Hijsen zijn onder andere bedoeld voor medewerkers die lasten aanslaan en verplaatsen met een bovenloopkraan of portaalkraan.
Afhankelijk van de gevolgde opleiding kun je daarbij denken aan:
1. Lasten veilig aanslaan
Een belangrijk onderdeel van hijswerkzaamheden is het correct aanslaan van een last.
Hierbij moet je kunnen bepalen welk hijsgereedschap geschikt is en hoe je de last zo bevestigt dat deze tijdens het hijsen niet onverwacht kan verschuiven of loskomen.
Denk bijvoorbeeld aan het werken met:
- hijsbanden;
- kettingen;
- staalkabels;
- haken;
- sluitingen;
- andere geschikte hijsmiddelen.
Welke middelen je daadwerkelijk mag en kunt gebruiken, hangt af van je instructie, de werksituatie en het betreffende arbeidsmiddel.
2. Lasten verplaatsen met een bovenloopkraan
Wanneer het bedienen van een bovenloopkraan onderdeel is geweest van jouw hijsopleiding, kun je hiermee binnen je opgeleide competenties hijswerkzaamheden uitvoeren.
Een bovenloopkraan wordt veel gebruikt in bijvoorbeeld productiebedrijven, werkplaatsen en magazijnen. Bij opleidingen Veilig Hijsen wordt het werken met de bovenloopkraan dan ook regelmatig gecombineerd met het aanslaan en verplaatsen van lasten.
3. Werken met een portaalkraan
Hetzelfde geldt voor een portaalkraan. Wanneer je opleiding en certificaat betrekking hebben op het veilig werken met een portaalkraan, kun je hiermee de werkzaamheden uitvoeren waarvoor je bent opgeleid.
Opleidingen voor Veilig Hijsen kunnen specifiek bedoeld zijn voor medewerkers die lasten aanslaan en verplaatsen met een bovenloopkraan of portaalkraan.
4. Het juiste hijsmiddel selecteren
Veilig hijsen is meer dan alleen een kraan bedienen.
Je moet ook weten of het gebruikte hijsgereedschap geschikt is voor de betreffende last en situatie. Denk bijvoorbeeld aan het gewicht van een last en de manier waarop deze wordt aangeslagen.
Een verkeerde keuze kan ervoor zorgen dat een hijsmiddel verkeerd wordt belast of dat een last tijdens het hijsen instabiel wordt.
5. Lasten veilig opnemen en neerzetten
Tijdens een hijsopleiding leer je niet alleen hoe je een last omhoog brengt. Het opnemen, verplaatsen, positioneren en veilig neerzetten is minstens zo belangrijk.
Daarbij moet rekening worden gehouden met de last zelf, de omgeving en andere medewerkers.
6. Controleren van hijsmiddelen vóór gebruik
Voor je begint, moet je weten of het materiaal waarmee je gaat werken geschikt en veilig bruikbaar is.
Het Arbobesluit bevat specifieke voorschriften voor hijs- en hefwerktuigen en hijs- en hefgereedschappen.
Een gebruiker moet daarom onder andere alert kunnen zijn op zichtbare gebreken en weten wanneer een hijsmiddel niet gebruikt moet worden.
Mag ik met mijn hijscertificaat iedere kraan bedienen?
Nee.
Dit is misschien wel het belangrijkste onderscheid.
Een certificaat Veilig Hijsen betekent niet automatisch dat je bevoegd of voldoende opgeleid bent om iedere kraan te bedienen.
Een medewerker die is opgeleid voor het veilig aanslaan en verplaatsen van lasten met een bovenloopkraan kan niet simpelweg aannemen dat hij of zij daardoor ook voldoende gekwalificeerd is om bijvoorbeeld een totaal ander type kraan te bedienen.
Voor verschillende typen kranen en werkzaamheden kunnen andere opleidings- en certificeringseisen gelden. Er bestaan dan ook verschillende categorieën certificeringen voor hijswerkzaamheden en kraanmachinisten.
Kijk daarom altijd naar je specifieke certificaat
Staat er bijvoorbeeld op je certificaat dat je bent opgeleid voor:
Veilig Hijsen / aanslaan van lasten
dan is dat iets anders dan een opleiding die specifiek bedoeld is voor het professioneel bedienen van een bepaald ander type kraan.
Het certificaat moet dus aansluiten bij de werkzaamheden die je daadwerkelijk uitvoert.
Mag je met een hijscertificaat zelfstandig lasten aanslaan?
Wanneer je hiervoor bent opgeleid en je werkgever je bekwaam acht voor de betreffende werkzaamheden, kan het aanslaan en verplaatsen van lasten onderdeel zijn van je werkzaamheden.
Het veilig aanslaan van lasten vormt juist een belangrijk onderdeel van veel opleidingen Veilig Hijsen.
Daarbij gaat het niet alleen om het bevestigen van een hijsband of ketting. Je moet onder andere kunnen beoordelen hoe een last veilig kan worden aangeslagen en welke risico's bij de hijswerkzaamheden aanwezig zijn.
Een hijscertificaat is geen universeel hijsbewijs
Hier ontstaat in de praktijk regelmatig verwarring over.
Een hijscertificaat is geen universeel hijsbewijs waarmee je automatisch alle hijswerktuigen mag bedienen.
Je kunt het beter zien als bewijs dat je voor bepaalde werkzaamheden een opleiding hebt gevolgd en over bepaalde kennis en vaardigheden beschikt.
Daarom moet je altijd kijken naar:
- Welke opleiding heb je gevolgd?
- Welke werkzaamheden zijn tijdens de opleiding behandeld?
- Met welke hijswerktuigen heb je leren werken?
- Wat staat er precies op jouw certificaat?
- Welke aanvullende instructies gelden binnen het bedrijf?
- Gelden voor de betreffende kraan of werkzaamheden aanvullende wettelijke eisen?
Dat laatste is belangrijk. De regels voor hijs- en hefwerktuigen zijn vastgelegd in het Arbobesluit, terwijl voor bepaalde specifieke kraanwerkzaamheden aanvullende eisen kunnen gelden.
Mag ik met een hijscertificaat personen hijsen?
Hier moet je bijzonder voorzichtig mee zijn.
Het hijsen of heffen van personen kent aparte wettelijke voorschriften. Het Arbobesluit behandelt hijs- en hefwerktuigen voor personen dan ook afzonderlijk in artikel 7.18b.
Een regulier certificaat Veilig Hijsen voor het aanslaan en verplaatsen van lasten moet daarom niet worden gezien als toestemming of opleiding om automatisch ook personen te hijsen.
Werkgever blijft verantwoordelijk voor veilig werken
Een certificaat is belangrijk, maar het bezit van een certificaat is niet het enige waarnaar gekeken moet worden.
De werkgever moet ervoor zorgen dat medewerkers veilig hun werkzaamheden kunnen uitvoeren en voldoende instructie hebben ontvangen voor de arbeidsmiddelen en werkzaamheden die zij uitvoeren.
Ook de werkomgeving speelt daarbij een rol. Iemand kan bijvoorbeeld uitstekend zijn opgeleid in veilig hijsen, maar toch aanvullende instructies nodig hebben wanneer binnen een bedrijf met bijzondere lasten, specifieke machines of afwijkende omstandigheden wordt gewerkt.